Definitie


Punctualiteit





Punctualiteit (of stiptheid) is de mate, waarin vertrek en/of aankomsttijden van voertuigen in de praktijk overeenkomen met de Dienstregeling. Punctualiteit is een belangrijke maatstaf voor de Kwaliteit van de uitvoering van het in de dienstregeling geplande proces. Naast, of in plaats van, punctualiteit kan ook Regelmaat als maatstaf worden genomen.

Binnen de spoorwegwereld wordt punctualiteit weergegeven in het percentage Treinen dat binnen een bepaalde afwijking van de dienstregeling is vertrokken en/of aangekomen. Bij  de Nederlandse Spoorwegen is die grens 3 minuten; in de meeste landen wordt de 5 minutengrens gehanteerd.

Punctualiteit kan ook worden uitgedrukt in een gemiddelde, absolute afwijking van de Dienstregeling. Met name binnen het stads- en streekvervoer komen negatieve afwijkingen voor (i.e. te vroeg rijden), die door gebruik te maken van een absolute waarde ook worden meegenomen in de gemiddelde waarde.

Voertuigpunctualiteit

Punctualiteit wordt bepaald door de actuele tijdligging van een voertuig te vergelijken met de tijdligging in de dienstregeling. Deze dienstregeling bevat een plan om vervoerdiensten te bieden, maar is opgesteld onder de aanname dat er geen (grote) verstoringen plaatsvinden. Zijn die er wel, dan is die aanname niet meer geldig en kan het noodzakelijk zijn om te herplannen om onder de heersende omstandigheden toch nog een redelijke, maar verminderde dienstverlening te kunnen bieden. Bijvoorbeeld extra stoppen om overstappen te faciliteren of om reizigers op te pikken die zijn gestrand als gevolg van een eerdere rituitval, of het rijden van enkel stoptreinen op een gedeeltelijk versperd traject. Dit soort maatregelen kunnen goed zijn voor de dienstverlening, maar slecht voor de punctualiteit ten opzichte van het oorspronkelijke plan, zoals die nu is gedefinieerd. In feite is dit een zinloze maat: het heeft immers geen zin om te meten hoe goed een bestuurder op tijd rijdt, indien men door de herplanning heeft bepaald dat hij eigenlijk beter op een andere tijd zou kunnen rijden. Punctualiteit als maat voor de procesuitvoering dient dus gebaseerd te zijn op het actuele, en niet op het oorspronkelijke productieplan.

De verantwoording van de reizigersvervoersmaatschappij naar de opdrachtgever (ministerie of provincie) vindt onder andere plaats met behulp van Key Performance Indicators (KPI's) of prestatie-indicatoren. Een daarvan is de Aankomstpunctualiteit. Een andere is 'Opgeheven treinen'.

Aankomstpunctualiteit is de verhouding, uitgedrukt in procenten, tussen het aantal treinen dat op tijd aankomt ten opzichte van het aantal treinen dat ook echt is aangekomen. Hierbij geldt dat 'op tijd' betekent: niet later dan 2 minuten en 59 seconden. De KPI's worden in Nederland gemeten op 35 gedefinieerde contractknooppunten. Zo zijn er treinen die slechts één keer worden gemeten tijdens heen- en terugreis, terwijl er ook treinen zijn die wel 6 keer worden gemeten op een enkele reis. Elke meting telt mee en telt even zwaar.

Opgeheven treinen is de verhouding tussen het aantal niet gemeten aankomsten en het aantal geplande aankomsten. Dit percentage wordt gecorrigeerd met het aantal 'nieuw' ingelegde treinen. Ook hier geldt dat de metingen gelden op de 35 contractknooppunten. Als voorbeeld. Trein A rijdt is gepland van Maastricht naar Alkmaar en wordt onderweg gemeten in Sittard, Roermond, Eindhoven, 's-Hertogenbosch, Utrecht Centraal, Duivendrecht, Amsterdam Centraal en Alkmaar. De trein wordt door omstandigheden opgeheven vanaf Eindhoven. Vanaf Utrecht wordt er een nieuwe trein ingelegd. Dit betekent dat er uiteindelijk 2 aankomsten niet zijn gemeten op een planning van 8 aankomsten. Dus opgeheven is 25%.

Het percentage opgeheven treinen is bij NS ongeveer 2% met een target van 1,5%.

Intern een vervoerder gelden meerdere punctualiteit performance indicators (PI's). NS stuurt onder andere op Startpunctualiteit, Knooppuntpunctualiteit, Gerealiseerde Aansluitingen en Vertrekpunctualiteit.

Reizigerspunctualiteit

Wil men puctualiteit gebruiken als indicator voor de kwaliteit van de dienstverlening aan de klant, dan zal men niet de voertuigpunctualiteit moeten meten maar de deur-tot-deur (desnoods station-tot-station)-reistijd van de klant ten opzichte van diens plan (bijvoorbeeld het door OV9292 uitgegeven reisadvies. Deze indicator dient dus juist wel gerelateerd te worden aan het oorspronkelijke plan (van de klant), dat immers als zodanig aan de klant is beloofd. Overgaan tot (ook) dit type meting maakt maatregelen mogelijk die in het huidige punctualiteitsdenken niet aantrekkelijk zijn, bijvoorbeeld om een kleine vertraging van het ene voertuig te accepteren zodat een ander voertuig meer vertraging kan kwijtraken. In dat geval wordt de totale klantpunctualiteit gemaximaliseerd, terwijl de voertuigpunctualiteit (ten opzichte van het oorspronkelijke plan, niet ten opzichte van het geactualiseerde plan) verslechtert.

Links:
  • "Altijd op Tijd?" (Afstudeeronderzoek naar het voorspellen van punctualiteit op het Nederlandse netwerk)


Deze gegevens stammen uit Railpedia. Railpedia is in 2010 in Infrasite opgenomen.
Wilt u gegevens gewijzigd hebben of heeft u vragen, neemt u dan contact op met de redactie van Infrasite.

This page was last changed in Railpedia on Jan 20, 2010 by pieter gardenier.


Deze definitie of dit lemma wijzigen? Een nieuw lemma starten? Dat kan! Klik hier en mail ons!


Deel dit artikel:                   





'OV-bedrijven moeten inzetten op betere communicatie'
Nieuwsbericht
2020: een planning op seconden
Nieuwsbericht
Openstelling Kapperallee en afsluiting Eefdesebrug later dan gepland
Nieuwsbericht
Grootste fietsenstalling ter wereld in Utrecht geopend
Nieuwsbericht
Modernisering stations tussen Alphen aan de Rijn en Gouda
Nieuwsbericht
Verwachting ElaadNL: driekwart van de bussen elektrisch in 2025
Nieuwsbericht
Renovatie Wantijbrug (N3) uitgesteld
Nieuwsbericht
Spoor inspecteren met beeldherkenning is kansrijk
Nieuwsbericht
A9 Badhoevedorp-Holendrecht voorlopig gegund aan VEENIX
Nieuwsbericht
Provincie en Overijsselse gemeenten willen geen vrachtwagenheffing op de N50 en A35
Nieuwsbericht
Opgelet! Ruim 3 weken aan het werk rond station Naarden-Bussum
Nieuwsbericht
Milieuwinst bereiken door de toepassing DuboCalc
Weblogposting
TenneT op schema met energietransitie
Nieuwsbericht
Oost- en Zuid-Nederland het droogst, wateraanvoer Maas en Rijn voldoende
Nieuwsbericht
Combinatie van werkzaamheden
Nieuwsbericht
Rijkswaterstaat koelt meerdere bruggen
Nieuwsbericht
Aan de slag met bronmaatregelen tegen stikstof, Brabant niet op slot
Nieuwsbericht
Transportbedrijven gezocht voor proef met 'bandenspanningsmeetdrempel' snelweg A16
Nieuwsbericht
Wissels verwisseld in Zwolle
Nieuwsbericht
Uitspraak Raad van State project A27/A12 Ring Utrecht
Nieuwsbericht
Nieuw: Boek over Functionele Veiligheid in de machinebouw!
Weblogposting
EIB: Sterke toename werkvoorraad utiliteitsbouw in mei
Nieuwsbericht
800 miljoen extra nodig voor regionale fietsroutes
Nieuwsbericht


[Banners]


[Events]

[Rotating banners]