Herkenbaarheid van wegen kan beter

Leidschendam – Automobilisten herkennen wegen buiten de bebouwde kom onvoldoende. Dit geldt met name voor 80- en 100km/uur-wegen. De inrichting van deze wegen is op dit moment zo gevarieerd dat automobilisten deze wegen niet goed kunnen onderscheiden. Dit concludeert de SWOV in het onlangs verschenen rapport ‘Herkenbare vormgeving van wegen; Eindrapport van de Herkenbaarheidsprojecten in het SWOV-programma 2003-2006’. Onderzocht is hoe het is gesteld met de herkenbaarheid van wegen en hoe dit uitwerkt op rijgedrag. Hoewel voorlichting zeker voorziet in een behoefte bij weggebruikers, blijft een meer uniforme vormgeving van wegen onmisbaar om het gewenste rijgedrag uit te lokken.

Herkenning vermindert kans op ongeval
Een van de principes van een duurzaam veilig verkeerssysteem is herkenbaarheid. De gedachte hierachter is dat naarmate de herkenbaarheid van wegen groter is, weggebruikers beter weten wat ze kunnen verwachten op die weg. Voorbeelden hiervan zijn andere typen vervoersmiddelen, snelheidslimieten en wel of geen tegenliggers. Op basis van die verwachtingen zullen automobilisten zich meer op dezelfde manier (homogener) gedragen. Hierdoor neemt de kans op een ongeval af.

Een voorbeeld van een wegelement dat onderscheidend en de juiste verwachtingen oproept, is de rode fietssuggestiestrook op erftoegangswegen buiten de bebouwde kom (60km/uur-wegen).

Variatie in uitvoering belemmert herkenning

Herkennen is gemakkelijker naarmate wegen binnen een bepaalde categorie (bijvoorbeeld 50-, 60- of 80km/uur) zoveel mogelijk op elkaar lijken (uniform zijn), terwijl de verschillen tussen de wegcategorieën zo groot mogelijk zijn. Uit het onderzoek bleek dat met name de herkenning van 80km/uur-wegen en 100 km/uur-wegen (geen autosnelwegen) problemen oplevert. Er is op dit moment veel variatie in de weginrichting van dit type wegen en dit kan tot verwarring leiden bij de automobilist over bijvoorbeeld de toegestane rijsnelheid, de aanwezigheid van langzaam verkeer en het wel of niet mogen inhalen. Autosnelwegen (100- en 120km/uur) en goed ingerichte verblijfsgebieden (30km/uur-wegen) worden in het algemeen wel voldoende herkend.

Richtlijn EHK

Om binnen nu en 2020 de herkenbaarheid van wegen te vergroten, heeft het Nationaal Mobiliteitsberaad eind 2003 een tweetal kenmerken aangemerkt als ‘essentieel herkenbaarheidskenmerk (EHK)’: de kantmarkering en rijrichtingscheiding. Dit heeft geleid tot de CROW-Richtlijn Essentiële Herkenbaarheidskenmerken. De Richtlijn EHK geeft wegbeheerders de mogelijkheid hun wegen in fasen herkenbaar in te richten. Uit een inventarisatie van de SWOV blijkt dat wegbeheerders ook buiten de richtlijn om eigen vormgevingsvarianten toepassen. Dit alles leidt tot gebrek aan uniformiteit binnen wegtypen en zou de herkenbaarheid voor weggebruikers kunnen ondermijnen.

Meer uniformiteit nodig in 80- en 100km/uur-wegen

De SWOV beveelt aan om in het belang van een goede herkenbaarheid meer uniformiteit na te streven in de vormgeving van wegtypen (met name 80- en 100km/uur-wegen) en dit vooral te doen voor díe elementen waar weggebruikers van nature extra oog voor hebben. Automobilisten geven aan voornamelijk te letten op type belijning (fietsers, inhalen), de wegbreedte en hoe hard ze mogen rijden.

Meer informatie en snellere uitvoering EHK-richtlijn

Uit het SWOV-onderzoek blijkt dat de nieuwe EHK-wegmarkering niet voor iedereen duidelijk is en dat weggebruikers behoefte hebben aan informatie hierover. Zo is bijvoorbeeld de betekenis van de dubbele of groene asmarkering niet duidelijk. Zolang de markering niet voor iedereen begrijpelijk is, roept de nieuwe EHK-markering eerder verwarring dan herkenning op. Ook het relatief lage tempo van de invoering van EHK bevordert de verwarring. Aanvullende informatie kan helpen bij het herkenbaar maken van wegen. Hoewel voorlichting zeker in een behoefte bij weggebruikers voorziet, blijft de vormgeving van wegen een onmisbaar element om het gewenste rijgedrag uit te lokken.

Het volledige rapport ‘Herkenbare vormgeving van wegen; Eindrapport van de Herkenbaarheidsprojecten in het SWOV-programma 2003-2006 ‘, L.T. Aarts & R.J. Davidse, R-2006-18, is te raadplegen op www.swov.nl

Achtergrondinformatie (verzorgd door de redactie van Infrasite)
CROW workshops ‘Herken uw weg’ (25-01-2007)
Campagne ‘strepen op de weg’ uitgesteld (13-02-2007)
ANWB: Nieuwe strepen onduidelijk voor weggebruiker (26-02-2007)

Auteur: Redactie Infrasite

Bron: SWOV