Kamerbrief over SP-plan Sociale Veiligheid OV

Den Haag – Op 29 januari 2008 heeft Staatssecretaris mw. J.C. Huizinga-Heringa van het Ministerie van Verkeer en Waterstaat een brief gezonden aan de Tweede Kamer over het SP-plan Sociale Veiligheid Openbaar Vervoer Veiligheidsoffensief Openbaar Vervoer.

Hieronder leest u de volledig brief 2008547. Sociale Veiligheid Openbaar Vervoer. Veiligheidsoffensief Openbaar Vevoer, een SP-plan. Kamerstuk | 2008-01-29.

Geachte voorzitter,

In het AO van 23 januari 2008 is het ‘Veiligheidsoffensief Openbaar Vervoer, een SP-plan’ door de SP aan mij aangeboden. De heer Roemer heeft mij verzocht om uiterlijk dinsdag 29 januari een eerste schriftelijke reactie op dit plan te mogen vernemen. Ik voldoe graag aan dit verzoek.

Voordat ik inga op de maatregelen van het SP-plan schets ik eerst de achtergronden van het sociale veiligheidsbeleid. Mijn voorgangers zijn in oktober 2002 gestart met het eerste Aanvalsplan Sociale Veiligheid OV. Daarin is aangegeven en met uw Kamer afgesproken dat het Aanvalsplan moest leiden tot een verbetering van de veiligheid in het openbaar vervoer. In de Nota Mobiliteit van september 2005 is vervolgens afgesproken dat het Aanvalsplan moest leiden tot een waardering van het beleven van de veiligheid in het stads/streekvervoer van een 7,5(1). Zoals ik in het AO van 23 januari 2008 heb aangegeven is dat doel bereikt en is het aanvalsplan dus succesvol gebleken. Mijn Vervolg Aanvalsplan Sociale Veiligheid is er op gericht om de goede resultaten te bestendigen en enkele aanvullende maatregelen te nemen.

De voorgestelde maatregelen in het SP-plan zijn grotendeels herkenbaar en dragen inderdaad bij aan de sociale veiligheid. Ik ben dan ook blij u te kunnen mededelen dat deze punten binnen de bestaande aanpak reeds een plek hebben gekregen. Enkele door de SP voorgestelde maatregelen vallen onder de verantwoordelijkheid van de decentrale vervoerautoriteiten, de vervoerbedrijven en de taxisector. Deze punten – voor zover ze nog niet zijn opgepakt – zal ik onder hun aandacht brengen.

Het ‘Veiligheidsoffensief Openbaar Vervoer, een SP-plan’ bevat 15 maatregelen. Per maatregel geef ik mijn eerste reactie.

  • 1. Mensen op treinstations. De aanwezigheid van mensen op stations (winkels, kantoren, restauratieve voorzieningen) beïnvloedt de veiligheid en het veiligheidsgevoel positief. Hiervoor zijn reeds acties ondernomen. Op dit moment worden bijvoorbeeld de mogelijkheden en ideeën voor meer menselijk toezicht in beeld gebracht voor de Merwede Linge lijn. Via het Kenniscentrum sociale veiligheid OV zullen deze mogelijkheden breed kenbaar worden gemaakt naar overheden en vervoerbedrijven, waarna zij dit kunnen oppakken.
  • 2. Conducteurs op alle treinen. Bij NS zit op iedere trein een conducteur. Voor gedecentraliseerde lijnen geldt dat de concessieverlenende overheid hierin een eigen verantwoordelijkheid heeft. Als regionale besturen in hun regio een conducteur op de trein willen, dan kunnen ze daar binnen de concessies zelf afspraken over maken. Overigens is in het kader van het eerste sociale veiligheidsplan financiële ruimte vrijgemaakt (€ 27 mln), voor extra toezichthouders. Daarna is dit geïncorporeerd in de BDU-middelen.
  • 3. Naast de noodrem een alarmknop in de treincoupe. Dit punt is reeds opgepakt in het kader van het INES project, waarin NS nieuwe aanpakken voor sociale veiligheid heeft verkend. NS werkt momenteel aan een plan om in het Sprinter-materieel cameratoezicht te implementeren, zoals dat eerder in het INES project is beproefd, dus inclusief een noodknop voor reizigers, waarmee contact gelegd wordt met de Veiligheidscentrale.
  • 4. Conducteurs krijgen weer geweldsbevoegdheid. In het AO van 23 januari 2008 heb ik uw Kamer geïnformeerd dat hoofdconducteurs die deze bevoegdheid willen houden, daartoe door de NS in de gelegenheid worden gesteld. De door NS uit te voeren evaluatie van de nieuwe benadering zal in september van dit jaar aan uw Kamer worden gezonden.
  • 5. Politieposten op meer stations. De door NS ingestelde veiligheidsteams zijn bedoeld om snel en op veel plaatsen assistentie te kunnen verlenen. De medewerkers van deze veiligheidsteams hebben sowieso de geweldsbevoegdheid en kunnen deze gebruiken. Ik zal overigens aan de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijkrelaties uw zorgpunt overbrengen met betrekking tot de spoorwegpolitieposten op stations.
  • 6. Duidelijke regels voor overvolle treinen De NS en de regionale concessiehouders hebben hierover reeds interne afspraken gemaakt. Deze afspraken zijn bekend gemaakt onder de conducteurs. Het aantal structureel overvolle treinen is inmiddels tot een minimum beperkt door voortdurende monitoring en bijstelling van de materieelinzet. Bovendien heeft NS extra nieuw materieel besteld om de reizigersgroei te kunnen accommoderen.
  • 7. Overzichtelijke stations en fietsenstallingen De NS heeft dit punt opgepakt. Bij brief van 17 oktober 2007 (Tweede Kamer, vergaderjaar 2007-2008, 28642 nr. 22) heb ik de Kamer gemeld dat het onderzoek naar de sociale veiligheid van de fietsenstalling Amsterdam Amstel is afgerond. Naast aanbevelingen voor station Amsterdam Amstel, bevat het onderzoek algemene aanbevelingen die ook voor andere fietsenstallingen van toepassing zijn. Het onderzoek zal worden besproken in het LOCOV (Landelijk Overleg Consumentenbelangen Openbaar Vervoer). Ik wil er op wijzen dat over de automatisering van stallingen in relatie tot openingstijden al uitvoerig met de Kamer is overlegd. In opdracht van het Kenniscentrum sociale veiligheid OV wordt onderzoek verricht naar een veiliger inrichting van de totale stationsomgeving. Pilots zijn de Merwede Linge lijn en station Nijmegen. Op basis van de bevindingen zal een praktisch gerichte handreiking worden samengesteld en breed worden verspreid.
  • 8. Realistische reistijden Bij de uitoefening van de taak van buschauffeur dient, naar het oordeel van de SP, te grote spanning door te krappe roosters te worden voorkomen. Het is primair de taak van de vervoerders om, in overleg met ondernemingsraad of vakbonden, hiervoor de voorwaarden te realiseren. De concessieverlenende overheid dient in tweede aanleg hiervoor oog te hebben.
  • 9. Betere noodcommunicatie De Arbeidsinspectie heeft geconstateerd dat in een aantal gevallen de noodcommunicatie en/of de opvolging niet in orde was. Zij heeft daartoe eisen tot naleving gesteld. Volgens voorlopige bevestiging van de Arbeidsinspectie is hieraan in alle gevallen inmiddels voldaan. Dit betekent dat communicatievoorzieningen en procedures zijn verbeterd en voldoen aan de gestelde eisen. Daarnaast speelt de vraag of de bestaande communicatievoorzieningen (in het streekvervoer grotendeels GSM, gecombineerd met noodknop en plaatsbepalingssystemen) wellicht meer calamiteitbestendig moeten worden. Hierover laat ik samen met de NCTb een onderzoek uitvoeren, waarover ik uw Kamer conform mijn toezegging in het AO zal informeren.
  • 10. Controle en informatiepunt in trams Dit betreft primair de verantwoordelijkheid van de betrokken vervoerautoriteit. In de stadsregio Haaglanden is overigens besloten om naast de ‘vliegende teams’ over te gaan tot een experiment met een vaste conducteur op de tram.
  • 11. Aanwezigheid personeel Bepleit wordt om in de metro in voertuigen en op stations een conducteur te hebben. Het is primair de verantwoordelijkheid van de betrokken vervoerautoriteit om in overleg met de vervoerder hiertoe te besluiten. Uit de reactie van de stadsregio Rotterdam blijkt dat men op tijden en plaatsen waar men dit nodig oordeelt zelf ook heeft besloten tot het inzetten van extra toezichtpersoneel.
  • 12. Elektronisch betalen ook in de taxi Zoals bekend is het reeds mogelijk om het “elektronisch betalen” in de taxi toe te passen. De Schipholtaxi is daarvan een voorbeeld. Zoals in het vervolg Aanvalsplan is aangegeven zal ik een jaar na introductie van de OV chipkaart in het OV, bezien of en onder welke condities de introductie van de chipkaart in taxi’s realiseerbaar is. Zoals ik heb toegezegd in het AO van 23 januari 2008 zal ik met KNV Taxi en de provincies Gelderland en Overijssel over dit punt overleggen.
  • 13. Geen onderhandeling over tarieven Uw Kamer heeft ingestemd met de nieuwe tariefstructuur, die per 1 februari 2008 verplicht wordt. Onderdeel van deze tariefstructuur is de mogelijkheid om, met inachtneming van de regels, mondelinge tariefsafspraken te maken. Een chauffeur kan bijvoorbeeld een vaste prijs aanbieden voor een rit naar Schiphol.
  • 14. Speciale aandacht voor openbaar vervoer bij politie Bepleit wordt om de aandacht van de politie voor de sociale veiligheid in het OV te versterken. Agressie en geweld is één van de speerpunten van de politie in 2008. Dit geldt uiteraard ook voor agressie en geweld in het Openbaar Vervoer.
  • 15. Betrek veiligheid en schoonheid bij aanbestedingen In de concessie van NS is dit opgenomen en zijn hierover afspraken gemaakt. Ook decentrale vervoerautoriteiten blijken deze aspecten bijna altijd op te nemen in hun concessies.

Hoogachtend,

DE STAATSSECRETARIS VAN VERKEER EN WATERSTAAT,

J.C. Huizinga-Heringa

(1) In de nota mobiliteit is een streefnorm vastgelegd van 7,5 voor 2008 de waardering van de sociale veiligheid door de reiziger tijdens de rit in het stads- en streekvervoer. In concessie en vervoerplan NS is een jaarlijks te actualiseren streefwaarde opgenomen.

Achtergrondinformatie (verzorgd door de redactie van Infrasite)
Huizinga: behoud sociale veiligheid OV (18-10-2007)