Nederlands spoor intensief gebruikt

Voorburg – Ons land heeft één van de kortste spoorwegtrajecten van West-Europa. Wel heeft Nederland, samen met België en het Verenigd Koninkrijk, het grootste aandeel meervoudig spoor. Nederland behoort tot één van de meest intensieve gebruikers van zijn spoorwegnet.

Lichte toename spoorlengte

Sinds 1982 is de spoorweglengte met 5 procent toegenomen tot bijna 3 duizend kilometer. Die groei komt door de oplevering van de Flevolijn (1987/1988) en de recent in gebruik genomen Betuweroute (2007). Ook is het spoorwegnet geleidelijk breder geworden. Het spoornet met twee of meer sporen is met 23 procent gegroeid.

Nederlands spoorwegnet kort en breed

Nederland heeft één van de kortste spoorwegtrajecten van West-Europa. Omgerekend naar inwoneraantal heeft Nederland zelfs het kortste spoor van de hele Europese Unie(1). Ons land heeft wel, samen met België en het Verenigd Koninkrijk, het grootste aandeel meervoudig spoor(2).

Intensief gebruik

Maar liefst 93 procent van alle verreden treinkilometers(3) in Nederland betreft passagierstreinen. De overige 7 procent is goederenvervoer. Het gemiddelde voor de Europese Unie is respectievelijk 79 procent en 21 procent. Het intensieve gebruik van het Nederlandse spoor blijkt uit de grote vervoersomvang van passagiers(4) per kilometer spoor. In ons land is dat 5 miljoen passagierskilometers, het EU-gemiddelde is 1,8 miljoen.

Doordat Nederland beschikt over relatief veel meervoudig spoor, kunnen treinen elkaar eenvoudig passeren en veel transport per kilometer spoorlengte genereren.

Koppositie Estland in goederenvervoer

Estland heeft een opvallende koppositie met spoorbenutting door goederentreinen. In Estland betreft 65 procent van het totale vervoer transport van goederen. Daarnaast zijn de Estse goederentreinen veel langer en zwaarder. Het gemiddeld vervoerde gewicht per trein is meer dan driemaal zo hoog als in Nederland. Zware goederen, zoals olie, kolen en ertsen, worden binnen Nederland veel meer per binnenschip vervoerd.

Pascal Ramaekers en Hans Visser

Bron: Lengte spoorwegen en benutting spoor in Europese Unie, 2005

(1) Europese Unie
De gegevens hebben betrekking op de 25 landen van de Europese Unie in 2005, dus zonder Roemenië en Bulgarije. Cyprus en Malta bezitten geen spoorwegnet. De data van Denemarken, Griekenland en Zweden zijn van 2004. Aandelen meervoudig spoor in Europa: data Oostenrijk van 1997 en data van het Verenigd Koninkrijk van 1991.

(2) Meervoudig en enkelvoudig spoor

Meervoudig spoor betreft de lengte van het traject met twee of meer sporen.

Enkelvoudig spoor betreft de lengte van het traject met één enkel spoor.

(3) Treinkilometers

Een door een trein afgelegde afstand van één kilometer. Deze meeteenheid is bruikbaar voor zowel het personenvervoer (passagierstreinen) als voor het goederenvervoer (goederentreinen). De data zijn van 2004.

(4) Benuttingsgraad spoor

Omdat het spoor zowel kan worden gebruikt door passagierstreinen als door goederentreinen, zijn er twee benuttingsgraden:

– Passagierskilometers (personenvervoer) per kilometer spoor: Het begrip passagierskilometer is de uniforme meeteenheid voor de vervoersomvang van personen en komt overeen met het vervoer van één persoon over een afstand van één kilometer. Stel: 100 passagiers leggen elk 30 kilometer af over het spoor = 3 000 passagierskm De lengte van het spoornet = 10 km Dan is de benuttingsgraad 300 passagierskm per km spoor.

– Tonkilometers (goederenvervoer) per kilometer spoor: Het begrip ladingtonkilometer is de uniforme maateenheid voor de vervoersomvang van goederen en komt overeen met het vervoer van één ton ladinggewicht over een afstand van één kilometer.

Auteur: Redactie Infrasite

Bron: Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS)