Kamerbrief over NS en ProRail en over wissels

Den Haag – Op 9 april 2008 heeft minister Eurlings van het Ministerie van Verkeer en Waterstaat een brief gezonden aan de Tweede Kamer over het Vervoerplan NS, het Beheerplan ProRail 2008, Outputsturing van NS en ProRail en Veiligheidsproblemen wissels op het spoor.

Hieronder leest u de volledig brief 20083273 Beantwoording commissievragen m.b.t. Vervoerplan NS en Beheerplan ProRail 2008, Outputsturing NS en ProRail en Veiligheidsproblemen wissels op het spoor (29984 nr. 106, 120 en 121). Kamerstuk | 2008-04-09.

Geachte voorzitter,

Hiermee beantwoord ik de vragen die uw Vaste Commissie voor Verkeer en Waterstaat heeft gesteld over:

– Vervoerplan NS en Beheerplan ProRail 2008 (29984, nr. 120)

– Outputsturing NS en ProRail (29984, nr.106),

– Veiligheidsproblemen wissels op het spoor (29984, nr. 121)

Vervoerplan NS en Beheerplan ProRail 2008 (29984, nr. 120)

1. Hoe staat het met de Nadere Prestatie Indicator (NPI) ‘treinpaden’ waarover ProRail in onderhandeling is met de vervoerders, zoals beschreven in het Beheerplan Prorail 2008 (paragraaf 3.3, blz. 28, ‘reactie van ProRail’, punt 1)? Kunt u nader specificeren hoe tot deze NPI gekomen is?

1. De ontwikkeling van een indicator treinpad is voor mij een belangrijke aanbeveling in het rapport van de Holland Consulting Group. Over de voortgang heeft ProRail mij als volgt bericht. In de toegangsovereenkomst met NSR en Syntus is afgesproken om een NPI Treinpad begin 2008 beschikbaar te hebben en deze vervolgens gedurende 2008 verder te ontwikkelen. Met NSR is op hoofdlijnen de inhoud van de NPI besproken en overeengekomen. Doel is om in maart een eerste versie van het Dashboard Treinpad te hebben en deze met de betreffende vervoerders te bespreken op grond waarvan verdere ontwikkeling kan plaatsvinden.

De NPI Treinpad is het percentage van gebruikte treinpaden gedeeld door de geplande treinpaden. Een treinpad is de infrastructuurcapaciteit die nodig is om een trein in een bepaald tijdvak tussen twee plaatsen te laten rijden. De NPI Treinpad valt uiteen in Beschikbaar treinpad (percentage van geleverde treinpaden gedeeld door geplande treinpaden) en Gebruik treinpad (percentage van gebruikte treinpaden gedeeld door geleverde treinpaden).

2. Is met de NPI ‘treinpaden’ in voldoende mate geborgd dat de functiehersteltijd van onderhoudswerkzaamheden (zie 3-3 ‘Prestatieindicator Beschikbaarheid’), die nu blijkbaar niet meer in het monitoringssysteem is opgenomen, wel een belangrijk aandachtspunt blijft, dat door de vervoerders, middels een NPI, voldoende kan worden gevolgd? Welk effect op deze NPI heeft bijvoorbeeld een uitloop van werkzaamheden, zoals die vorig jaar tussen Hengelo en Almelo is voorgevallen?

2. Indien er sprake is van uitloop van werkzaamheden op een bepaald traject of als er sprake is van verstoringen dan heeft dat dus (los van de oorzaak) een negatieve invloed op de uitkomst van de NPI Treinpad. Daarnaast meet de reeds bestaande NPI Beschikbaarheid de mate waarin het spoor daadwerkelijk beschikbaar is voor treindiensten, gebaseerd op de bedieningstijden. Bij de berekening wordt ook rekening gehouden met verstoringen. Het percentage verstoringen wordt bepaald door het product van het aantal treindienstaantastende onregelmatigheden, de functiehersteltijd en de gewogen baanvakwaarde. In paragraaf 6.3 van het Beheerplan 2008 wordt dit nader uitgelegd. De functiehersteltijd wordt in 2008 dus gemeten in het Monitoringsysteem en is onderdeel van de bestaande NPI beschikbaarheid.

3. Hoe staat het inmiddels met de dekking voor de investering van €4,5 mld in het spoor(infrastructuur), verbonden aan het actieplan spoor? Wat gebeurt er als de infrastructuur niet voldoende snel meegroeit met de groei van het aantal reizigerskilometers? Wat betekent dat voor de groeidoelstelling waar u de NS aan houdt?

3. Allereerst uw vraag betreffende de dekking. Zoals aangegeven in mijn brief van

3 december 2007 (kenmerk FMC2007/2672) is de dekking van de investering van € 4,5 mld als volgt opgebouwd: In de eerste plaats is € 1,35 miljard afkomstig uit de middelen voor OV-SAAL (betreffende het ZZL-budget). Ten tweede is er concreet zicht op € 1 miljard, bestaande uit € 0,6 miljard uit de OV-enveloppe uit het Coalitieakkoord en circa € 0,4 miljard uit MIRT-reserveringen voor spoorprojecten die waarschijnlijk minder urgent zijn in het licht van de spoorambities. Voor het overige ben ik op zoek naar aanvullende financiering voor de spoorambities. Hierover voer ik overleg in het kader van de begrotingsvoorbereiding 2009. Voor de korte termijn maatregelen in het Actieplan “Groei op het spoor” heeft het kabinet € 200 miljoen ter beschikking gesteld.

Voor wat betreft uw deelvraag over de groei van de infrastructuur het volgende. Voor de huidige kabinetsperiode (2008-2012) heeft het kabinet een groeiambitie voor het OV per spoor van 5% per jaar. Voor de jaren na 2012 is in de Landelijke Markt- en Capaciteitsanalyse Spoor (LMCA Spoor) inzicht gegeven in de groeiverwachting van het OV per spoor voor de periode tot 2020. Deze verwachting ligt hoger dan de prognoses uit de Nota Mobiliteit. Voor de korte termijn heb ik geen reden om te veronderstellen dat het spoorsysteem de groei niet aankan, gelet op het feit dat:

– de dienstregeling 2007-2009 mede erop gericht is om meer treinen te kunnen rijden, meer reizigers te verwerken en om nieuwe stations te bedienen;

– NS de vervoerontwikkeling continu monitort en op basis daarvan de materieelinzet en de dienstregeling naar tijd en plaats aanpast;

– In de afgelopen tijd reeds veel treinmaterieel bij NS is ingestroomd (waaronder ook extra gehuurde rijtuigen) en NS voor de komende jaren bestellingen heeft uitstaan voor nieuwe dubbeldekkers en sprinters;

– Het Actieplan “Groei op het spoor” ook maatregelen bevat om te komen tot een betere spreiding van het reizigersvervoer over de dag; In het Actieplan is vooralsnog €20mln beschikbaar voor infrastructurele maatregelen zoals perronverlengingen, optimalisatie van wisselcomplexen en seinverdichtingen om extra treinen in de spits mogelijk te maken (pag 29 van het Actieplan)

– ProRail acute knelpunten aanpakt in het kader van het Herstelplan Spoor;

– De spoorsector aanvullende benuttingsmogelijkheden ziet, bijvoorbeeld via de systematiek van capaciteitsverdeling en –vergroting.

De maatregelen voor de langere termijn zijn onderdeel van de follow-up van de LMCA-spoor (Programma Hoogfrequent Spoorvervoer). Die zijn er op gericht om de vervoervraag van het personen- en goederenvervoer in 2020 te kunnen verwerken. Ik bereid op dit moment – in de (kandidaat)planstudies – een pakket van maatregelen voor dat ervoor zorgt dat het spoorsysteem de groei op langere termijn aankan.

Tenslotte uw deelvraag over de groeidoelstelling. Zie grotendeels het antwoord hiervoor. De korte termijn groeiambitie van het kabinet voor het OV per spoor kan op de huidige infrastructuur gerealiseerd worden. Ik span mij er – samen met NS, ProRail, andere vervoerders, decentrale overheden, bedrijven en maatschappelijke organisaties – flink voor in om deze ambitie waar te maken.

Outputsturing NS en ProRail (29984, nr.106)

4. Heeft de NS de prestatie-indicatoren aangepast, waaronder die voor reizigerspunctualiteit, zoals die benodigd zijn voor de outputsturingsrelatie en ten aanzien waarvan eerder nog grote voorbehouden bestonden? Kan gesteld worden dat de NS nu wel voldoet aan de eisen uit de vervoersconcessie?

4. Artikel 26 lid 1 eis a van de Vervoersconcessie stelt dat NS bekend moet zijn met het verband tussen haar operationele doelen, de eigen activiteiten en de resultaten. Aan deze eis is onlosmakelijk verbonden dat NS de relevante prestaties onderscheidt en meet met een adequate set van indicatoren. Daaraan is – zoals ook vastgesteld door HCG – voldaan; de prestatie-indicatoren zijn toereikend. Deze prestatie-indicatoren zijn dan ook in het Vervoerplan 2008 opgenomen, conform eis uit artikel 9.2 van de concessie. Om te kunnen blijven voldoen aan eis ‘a’ is het dus niet noodzakelijk dat er nieuwe prestatie-indicatoren zijn, maar wel dat NS zich aantoonbaar en op transparante wijze met de ontwikkeling van de externe indicatorenset bezighoudt. In dit kader ontwikkelt NS in samenspraak met consumentenorganisaties ook nieuwe indicatoren, zoals reizigerspunctualiteit. Tijdens dit ontwikkelingstraject beproeft NS of deze indicatoren voor de sturing een toegevoegde waarde hebben en op termijn ter vervanging van bestaande indicatoren kunnen dienen.

5. Zijn de benodigde verbeteringen ten aanzien van de prestatie-indicatoren van ProRail, zoals de Holland Consulting Group die heeft geïdentificeerd, inmiddels gerealiseerd? Zijn de in uw brief genoemde verbeterpunten inmiddels gerealiseerd?

5. Conform hetgeen in het Beheerplan 2008 wordt gemeld (paragraaf 4.5) ligt er nu een plan van aanpak waarin de aanbevelingen van HCG een expliciete plaats hebben gekregen. Via de kwartaalrapportages zal ik worden geïnformeerd over de voortgang van de uitvoering van de aanbevelingen.

Veiligheidsproblemen wissels op het spoor (29984, nr. 121)

6. Kunt u aangeven wanneer en op welke wijze de huidige situatie, waarin ProRail tekort schiet wat betreft de beheersing en borging van het onderhoud van de wissels omdat deze vrijwel uitsluitend gebaseerd is op het oordeel van het uitvoerend personeel, is opgelost?

6. Conform de op 14 februari 2008 aan uw Kamer gestuurde brief (“toezeggingen”) heeft ProRail op 15 februari 2008 bij de Inspectie een eerste aanzet voor een geüniformeerd en geobjectiveerd afwegingskader voor de belangrijkste veiligheidswaarden ingediend. Over de nadere uitwerking hiervan vindt op dit moment overleg plaats tussen de Inspectie en ProRail. Zoals aangegeven in de hierboven genoemde brief moet ProRail dit afwegingskader per 1 oktober 2008 volledig (landelijk) operationeel en geïmplementeerd hebben.

7. Wat gaat u doen als de afspraak, die u met ProRail hebt gemaakt, dat op 1 januari 2009 95% van de wissels aan de veiligheidwaarden moet voldoen, niet gehaald wordt? Kunt u aangeven of en wanneer de resterende 5% ook aan de veiligheidswaarden voldoen?

7. ProRail heeft aangegeven er voor te zullen zorgen dat per 1 januari 2009 minimaal 95% van alle wissels aan de veiligheidswaarden zal voldoen.

ProRail zal na het realiseren van die 95% per 1 januari 2009 er naar blijven streven om ook de resterende 5% te laten voldoen aan de veiligheidswaarden. Daarbij moet worden aangetekend dat er zich altijd situaties kunnen blijven voordoen waarin wissels daar niet aan voldoen, zonder dat de railveiligheid daarbij in het geding komt. De wijze waarop ProRail deze situaties beheerst is het onderwerp van het hierboven genoemde geobjectiveerde afwegingskader. Door gebruikmaking daarvan waarborgt ProRail de veilige berijdbaarheid van het spoor.

Om de daadwerkelijke realisatie van de verbeteringen van de wissels en van de totstandkoming van het afwegingskader te stimuleren, heeft de Inspectie op 18 maart 2008 aan ProRail een last onder dwangsom opgelegd. Dit besluit houdt onder meer in dat, als ProRail de gemaakte afspraken niet nakomt, zij dwangsommen kan verbeuren tot een maximum van € 250.000.

8. Welke acties zult u ondernemen indien ProRail uiteindelijk op 1 oktober 2008 niet een geheel operationeel en geïmplementeerd afwegingskader met relevante veiligheidswaarden mocht hebben, zoals afgesproken?

8. De in het antwoord op vraag 7 genoemde last onder dwangsom heeft ook betrekking op de met ProRail gemaakte afspraak dat dit afwegingskader op 1 oktober 2008 volledig operationeel en geïmplementeerd zal zijn. Indien ProRail binnen de gestelde termijn de gemaakte afspraken niet nakomt zal ik de voorzitter van de Raad van Bestuur hierop aanspreken. Uiteraard worden dan ook dwangsommen verbeurd tot maximaal € 50.000.

Hoogachtend,

DE MINISTER VAN VERKEER EN WATERSTAAT,

Camiel Eurlings

Achtergrondinformatie (verzorgd door de redactie van Infrasite)

Vervoerplan NS en Beheerplan ProRail 2008 naar Kamer (12-02-2008)

LMCA’s: Groei vervoer groter dan verwacht (19-11-2007)

NS en ProRail vanaf 1 januari 2008 sturen op prestaties (28-11-2007)

Objectievere criteria wisselonderhoud ProRail nodig (14-02-2008)


Kamerbrief over veilige berijdbaarheid van wissels (21-12-2007)

Informatie over wissels vindt u op de Infrasite Catalogue pagina over wissels