Investeren in onbemande camera rendeert

Verkeersveiligheid is een belangrijk maatschappelijk thema in Vlaanderen. Onbemande camera’s zijn een veelgebruikte manier om kruispunten veiliger te maken. Ze dragen bij tot de doelstelling van de overheid om het aantal verkeersongevallen en -slachtoffers drastisch te verminderen. In dit onderzoek wordt het rendement berekend van onbemande camera’s op gewestwegen buiten de bebouwde kom. Hierbij worden de kosten van onbemande camera’s afgewogen tegen de baten, namelijk de vermindering van het aantal verkeersongevallen en -slachtoffers. Onderzoek aan de Universiteit Hasselt, partner in het Steunpunt Verkeersveiligheid toont aan dat investeringen in onbemande camera’s zich maatschappelijk 30 keer terug verdienen.

Het plaatsen van onbemande camera’s brengt een aantal kosten met zich mee: investeringskosten, kosten voor onderhoud, personeelskosten voor politiediensten om camera’s te verplaatsen, kosten voor onmiddellijke inningen, pv’s en minnelijke schikkingen en de kosten van rechtszaken die voortkomen uit verkeersovertredingen. In de analyses werd uitgegaan van een scenario van 468 overtredingen en een variant van 2.760 overtredingen per jaar per kruispunt. Tenslotte werd ook rekening gehouden met een jaarlijkse schadekost die overeenkomt met een vervanging van 5% van de palen en 1% van de camera’s.

  • Het belangrijkste positieve effect van de onbemande camera’s is de daling in het aantal verkeersslachtoffers en -ongevallen. Hierdoor worden een aantal kosten vermeden: kwantificeerbare kosten zoals medische kosten voor verzorging en revalidatie, interventies van brandweer en politie, administratiekosten, materiële schade en gerechtelijke kosten;
  • Pijn en leed. In eerder onderzoek werd dit gemeten op basis van de betalingsbereidheid om een ongeval te vermijden;
  • Een bedrag van 6.612 euro dat bijgeteld wordt voor kosten die samengaan met het ongeval, maar onafhankelijk zijn van een slachtoffer (vb. kosten door files, schade aan wegdek, …). De totale waarde (= som van de hierboven opgesomde onkosten) voor het vermijden van een dodelijk, zwaar- en lichtgewond slachtoffer bedraagt respectievelijk 6,8 miljoen euro, 1,4 miljoen euro en 107.000 euro.

In het onderzoek wordt het jaarlijks aantal ongevallen en slachtoffers op een kruispunt, vòòr plaatsing van onbemande camera’s, afgeleid uit de ongevalstatistieken van 20 kruispunten verspreid in Vlaanderen (periode 1991-2001). Gemiddeld gebeurden hier jaarlijks 3,72 letselongevallen per kruispunt. Per 100 letselongevallen vielen hierbij 2 doden, 28 zwaargewonden en 146 lichtgewonden. Deze kruispunten zijn inmiddels uitgerust met onbemande camera’s.

  • Uit internationaal onderzoek blijkt dat het aantal letselongevallen zou verminderen met 27% na plaatsing van onbemande camera’s. Eerder uitgevoerd Vlaams onderzoek van het Steunpunt Verkeersveiligheid spreekt van een daling van 8%.
    Bij een daling van 27% wordt elke geïnvesteerde euro bijna 30 keer terugverdiend voor een gemiddeld kruispunt. Dit is een hoog rendement in vergelijking met eerdere buitenlandse studies, maar niet uitzonderlijk hoog. Het hoge rendement kan verklaard worden door de nog steeds hogere verkeersonveiligheid in Vlaanderen, waardoor mensen het belangrijker vinden dat de veiligheid verbetert. Ten tweede is er een grotere absolute daling in slachtoffers en ongevallen mogelijk in vergelijking met het buitenland. Bij een daling van 8%, daalt het rendement tot 9,2 terugverdiende euro’s per geïnvesteerde euro. Nog steeds zeer rendabel dus.
  • Zelfs in een zeer negatieve situatie (waarbij het aantal vermeden ongevallen en slachtoffers even groot is als het kleinste jaargemiddelde op de 20 bestudeerde kruispunten voor de periode 1991 – 2001), wordt elke euro nog meer dan 3 keer terugverdiend. Het blijkt dus dat onbemande camera’s op gewestwegen buiten de bebouwde kom een goede investering zijn.

Het grote positieve rendement is echter geen pleidooi om overal onbemande camera’s te gaan plaatsen. Weliswaar kunnen onbemande camera’s op andere plaatsen ook een rendabele investering zijn, maar misschien zijn andere ingrepen minder duur of leiden ze tot een nog grotere daling in ongevallen en slachtoffers. Idealiter zou voor elk soort van investering (rotonde, conflictvrije verkeerslichten, snelheidsverlaging, enz.) een aparte kosten-batenanalyse uitgevoerd worden.

Meer informatie
De resultaten van dit onderzoek worden uitgebreid beschreven in:
De Brabander, B. (2007). De maatschappelijke efficiëntie van onbemande camera’s. Kosten-batenanalyse voor gewestwegen met snelheidsbeperking van 90 km/u. RA-2007-112. Steunpunt Verkeersveiligheid, Diepenbeek. Het onderzoeksrapport vindt u op www.steunpuntverkeersveiligheid.be

Over het Steunpunt Verkeersveiligheid
Het Steunpunt Verkeersveiligheid verricht wetenschappelijk onderzoek naar verkeersonveiligheid in opdracht van de Vlaamse Overheid.

Auteur: Redactie Infrasite

Bron: Steunpunt Verkeersveiligheid