Artikel | Datum: 17-03-2011


Automobilisten: milieu soms belangrijker dan portemonnee




promotieonderzoek Jan Willem Bolderdijk aan Rijksuniversiteit Groningen

Als ze er geld mee kunnen verdienen, gaan automobilisten veiliger rijden. Verzekeraars kunnen dus mogelijk levens redden door intelligente polissen aan te bieden. Maar geld is niet het enige dat automobilisten motiveert. In sommige gevallen vinden ze het milieu juist belangrijker dan hun portemonnee. Dat blijkt uit onderzoek van RUG-psycholoog Jan Willem Bolderdijk, die 13 januari promoveert aan de Rijksuniversiteit Groningen. Bolderdijk: ‘In sommige gevallen kun je mensen beter aanspreken op hun moraal dan op hun portemonnee.’

Veel milieucampagnes zijn gebaseerd op de veronderstelling dat economische boodschappen (‘Energiebesparend gedrag levert geld op’) beter werken dan morele (‘Energiebesparend gedrag vermindert de uitstoot van CO2’). De recente overheidscampagne 'Duurzaam doen' is hiervan een schoolvoorbeeld. Maar soms is het effectiever mensen aan te spreken op hun moraal, hun behoefte het goede te doen zonder dat ze daar zelf direct beter van worden, zo blijkt nu uit wetenschappelijk onderzoek.

Milieu versus portemonnee
Dat mensen misschien minder egoïstisch zijn dan veelal wordt aangenomen, bleek uit verschillende experimenten. Bij een tankstation in de Verenigde Staten kregen automobilisten de mogelijkheid gratis hun bandenspanning te laten controleren. De ene groep automobilisten kreeg te horen dat rijden met de juiste bandenspanning ze geld zou besparen, de andere dat het goed was voor het milieu. In de tweede groep was aanzienlijk meer belangstelling voor de gratis controle. Kennelijk zijn morele argumenten soms overtuigender dan financiële, concludeert Bolderdijk.

Positief zelfbeeld
Iets goeds doen voor de samenleving, levert een positief zelfbeeld op. In sommige gevallen is een positief zelfbeeld motiverender dan een volle(re) portemonnee, zo verklaart psycholoog Bolderdijk de keuzes van de Amerikaanse automobilisten. Resultaten uit een lab-experiment ondersteunen deze hypothese. Proefpersonen bij wie het zelfbeeld was geactiveerd (doordat ze in een tekst de woorden ‘ik’ en ‘mij’ hadden moeten onderstrepen), waren aanmerkelijk gevoeliger voor morele argumenten dan proefpersonen bij wie het zelfbeeld niet was geactiveerd (deze personen was gevraagd in dezelfde tekst de woorden ‘de’ en ‘het’ te onderstrepen).

Morele argumenten
“De overheid is erg gefocust op het uitdelen van financiële prikkels, maar deze aanpak is mogelijk minder geschikt dan wordt aangenomen” aldus Bolderdijk. “Zeker wanneer het financiële voordeel niet heel groot is, kan het effectiever zijn mensen met morele argumenten te overtuigen.” Sterker nog: het kan juist contraproductief zijn om financiële prikkels uit te delen. Bolderdijk: “Wie alleen een energiezuinige afwasmachine aanschaft, omdat dat geld bespaart, geeft het bespaarde geld misschien wel uit aan een vliegvakantie.”

Geld redt levens
Toch kan geld wel degelijk een goed instrument zijn, als de financiële voordelen groot genoeg zijn, zo laat Bolderdijk zien. In een veldexperiment onderzocht hij het principe van ‘Verzekeren per Kilometer’: 150 jonge automobilisten werd vijftig euro korting op hun maandelijkse verzekeringspremie in het vooruitzicht gesteld als ze veilig zouden rijden. Bewuste snelheidsovertredingen namen onder invloed van deze prikkel met ongeveer 14% af. Er werd geen effect op kilometrage en tijdstip van rijden aangetoond. Bolderdijk: “De resultaten laten zien dat verzekeraars verkeersveiligheid kunnen verhogen, en dus levens kunnen redden, met ‘slimme’ verzekeringspolissen.”

Curriculum vitae
Jan Willem Bolderdijk (Groenlo, 1981) studeerde sociale psychologie in Groningen. Hij verrichtte zijn promotieonderzoek bij de afdeling Sociale Psychologie van de RUG en binnen het Kurt Lewin Institute. Het onderzoek werd mede gefinancierd door platform Transumo, (TRANsition SUstainable MObility). Bolderdijk promoveert bij prof. dr. Linda Steg en prof. dr. Tom Postmes. Inmiddels werkt hij als postdoc bij de vakgroep Sociale Psychologie van de RUG. De titel van zijn proefschrift luidt: “Buying people: the persuasive power of money”.

Achtergrondinformatie (verzorgd door de redactie van Infrasite)
Praktijkproef Kilometerverzekeren met 400 jongeren
Premie betalen per gereden kilometer



Deel dit artikel:                   





Betere mobiliteit vraagt andere keuzes
Nieuwsbericht
Extra aanlegsteigers voor de scheepvaart
Nieuwsbericht
Geen verbod projecten die kans overschrijden luchtkwaliteitswet vergroten
Nieuwsbericht
De Staat van het Nederlandse waterbeleid
Nieuwsbericht
Beter inzicht in bodemdaling Kanis, Kamerik en Kockengen
Artikel
Duurzaamheid 2017 van ministerie van IenW in beeld
Nieuwsbericht
Benoeming hoofddirecteur Financiën, Management en Control bij IenW
Nieuwsbericht
Low Car Diet: werkgevers aan zet CO2-uitstoot woon-werkverkeer te beperken
Nieuwsbericht
Partijen tekenen voor versterking IJsselmeergebied
Nieuwsbericht
Duurzaamheidsverslag 2017: Doorbouwen aan duurzaamheid
Nieuwsbericht
Europese steden onderschatten potentieel van fietsers en voetgangers
Nieuwsbericht
Henk de Jong nieuwe algemeen directeur PBLQ
Nieuwsbericht
Hogere CO2-uitstoot in het eerste kwartaal 2018
Nieuwsbericht
Provinciale wegen in Limburg worden stiller
Nieuwsbericht
Uitstoot broeikasgassen in 2017 licht afgenomen
Nieuwsbericht
Rioolwaterzuivering steeds effectiever en duurzamer
Nieuwsbericht
Openstelling van Sluis Delden nogmaals uitgesteld
Nieuwsbericht
Nieuw meetsysteem moet bandenpech vrachtverkeer voorkomen
Nieuwsbericht
ABN AMRO: Truck platooning nog niet populair onder logistieke ondernemers
Nieuwsbericht
Spoedverlenging Intercity direct-treinen
Nieuwsbericht
Rijkswaterstaat en De Groene Boog tekenen contract nieuwe A16 Rotterdam
Nieuwsbericht
InfraTech 2019 toont neus voor innovatie met infra awards
Nieuwsbericht
Sweco vestigt zich in Amsterdam
Nieuwsbericht








[Banners]